Astigmat gözlüğü kullanılmazsa bulanık veya bozuk görme, gözleri kısarak bakma, göz yorgunluğu ve baş ağrısı yaşanabilir. Ancak yetişkinlerde gözlüğü takmamak tek başına astigmatı ilerletmez ya da başka bir kırma kusuru oluşturmaz. Çocuklarda durum farklıdır: Göz hekimi gözlük önerdiyse kullanılmaması, görmenin normal gelişimini etkileyebilir. Gözlüğün gerekli olup olmadığı ve ne sıklıkla takılacağı muayene bulgularına göre belirlenir.
Yetişkinlerde gözlük takmamak neye yol açabilir?
Astigmatta gözün korneası veya merceği ışığı her yönde aynı biçimde odaklayamaz. Bu nedenle yakın ve uzak görüntüler bulanık ya da bozuk algılanabilir. Gözlük takılmadığında özellikle okuma, ekran kullanımı veya uzaktaki ayrıntıları seçme gibi işlerde görme güçlüğü devam edebilir. Bazı kişilerde göz yorgunluğu ve baş ağrısı da görülebilir. Astigmatın belirtileri ve tedavi seçenekleri hakkında ayrı rehberde daha fazla bilgi bulunabilir.
Hafif astigmatı olan ve görme şikâyeti bulunmayan herkesin gözlüğe ihtiyacı olmayabilir. Buna karşılık gözlüksüz net göremeyen birinin, özellikle araç kullanırken görüşünü yeterli kabul ederek yola çıkmaması gerekir. Kullanım gereksinimi kişinin görme düzeyine ve hekimin önerisine bağlıdır.
Gözlük kullanmamak astigmatı ilerletir mi?
Gözlüğü takmamak, astigmatın kendisini artıran bir neden olarak görülmez. Gözlük, ışığın daha doğru odaklanmasına yardımcı olur; takılı değilken mevcut kırma kusurunu düzeltmez. Aynı şekilde gözlük takmak da gözü tembelleştirmez veya gözün şeklini değiştirmez.
Görme zaman içinde değişebilir. Eskiden yeterli gelen gözlükle artık net görülemiyorsa ya da gözlüksüz görme belirgin biçimde farklılaşmışsa nedenin anlaşılması için göz muayenesi gerekir. Değişimi otomatik olarak gözlük takmaya veya takmamaya bağlamak doğru değildir.
Çocuklarda neden daha dikkatli olunmalı?
Çocuklukta görme sistemi gelişmeye devam eder. Belirgin astigmat veya iki göz arasında önemli numara farkı varsa ve önerilen düzeltme kullanılmazsa, bir ya da iki gözde görme gelişimi olumsuz etkilenebilir. Bunun sonuçlarından biri göz tembelliği olabilir. Bu risk her astigmatlı çocuk için aynı değildir; değerlendirme göz hekimine aittir.
Çocuk bulanık gördüğünü söylemeyebilir. Gözlük reçete edildiyse yalnızca okulda mı yoksa gün boyunca mı kullanılacağı hekime sorulmalı ve önerilen takip sürdürülmelidir. Çocuklarda göz muayenesi, şikâyet ifade edilemeyen görme sorunlarının saptanmasına yardımcı olur.
Gözlük rahatsız ediyorsa ne yapılmalı?
Yeni bir astigmat gözlüğüne alışırken görüntü bir süre farklı hissedilebilir. Fakat belirgin bulanıklık, baş ağrısı veya rahatsızlık sürüyorsa gözlüğü kullanmayı kendi kendine bırakmak yerine reçetenin ve çerçeve uyumunun kontrol edilmesi uygun olur. Gözlük kullanımında doğru tercih konusunda bilgi edinmek yardımcı olabilir; gerekli düzeltmeye ise muayene sonucunda karar verilir.
Ne zaman acil değerlendirme gerekir?
Ani görme kaybı veya belirgin görme azalması, yeni başlayan çift görme ya da şiddetli göz ağrısı olağan bir gözlüksüzlük yakınması olarak değerlendirilmemelidir. Bu belirtilerde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
